Ścieżkami radości i smutków dobrej, kochanej, niezapomnianej mamusi
| < Październik 2017 > |
Pn Wt Śr Cz Pt So N
            1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30 31          
Zakładki:
Drzewa genealogiczne
Kętrzyn
Korzeniowszczyzna
Mały Dwór (Biedaszki Małe)
Matejkiszki
Olsztyn
Radzewiczowie
Repatriacja
Rodzina w różnych regionach
Toruń
Wspomnienia o mamie
czwartek, 19 czerwca 2014
Dokumenty osiedleńcze w Małym Dworze (Małych Biedaszkach)



Nasz znak sprawy: III-SK.6342.209.2014,
12.06.2014 r.

    
Archiwum Państwowe w Olsztynie uprzejmie informuje, że sporządzono skany (12 szt.) dokumentów z akt osiedleńczych z miejscowości Biedaszki na nazwisko Orłowska Monika c. Bartłomieja wykonane z przechowywanego zespołu Urząd Gminy w Kętrzynie - sygn. 2725/1/49.
    
Na podstawie cennika usług świadczonych w AP w Olsztynie obowiązującym od dnia 01.06.2011 roku informujemy, że koszt wykonania kwerendy wynosi 24 zł. (wyliczenia: skany 12 sztuk  x  2 zł).
    
Powyższą sumę proszę wpłacić w kasie AP w Olsztynie lub na nr konta:
NBP O/Olsztyn   10 1010 1397 0031 7322 3100 0000
     Po stwierdzeniu wpłaty na nasze konto, skany zostaną wysłane na Pana e-mail.
     Potwierdzenie wpłaty można przesłać na nr fax.: (89) 535 92 72.

Z poważaniem
Dyrektor Archiwum Państwowego w Olsztynie
mgr Anna Karpińska


Wykaz dokumentów z akt osiedleńczych z Archiwum Państwowego w Olsztynie

1. Odpis karty ewakuacyjnej nr  1255-1256-1257 z 22.02.1945 r. wydanej przez Pełnomocnika Rejonowego PKWN do spraw ewakuacji w Duksztach 
2. Zaświadczenie dla ewakuacji do Polski nr 1662 z 10.03.1946 r. wydane przez Pełnomocnika
Rejonowego Rządu R.P. w Duksztach do spraw ewakuacji w L.S.R.R.
3. Podanie do Powiatowego PUR w Kętrzynie  z 30.03.1946 r. o przydzielenie gospodarstwa rolnego
4. Zaświadczenie nr 400 z 17.04.1946 r.  o powierzeniu ochrony i zezwoleniu na zamieszkanie w gospodarstwie  rolnym w Małym Dworze wydane przez Powiatowy Oddział PUR w Rastemborku
5. Zaświadczenie z 16.12.1946 r. wydane przez Zarząd Gminy w Wielkim Dworze dot. potwierdzenia zamieszkania i zameldowania w Małym Dworze
6. Protokół nr 400 z 30.12.1946 r. dot. przekazania repatriantowi gospodarstwa rolnego w posiadanie w Małym Dworze przez Powiatowy Oddział PUR w Kętrzynie (2 k.)
7. Wniosek o przyznanie prawa własności nieruchomości ziemskiej w Małym Dworze z 20.11.1946 r. (4 k.)
8. Potwierdzenie złożenia w Starostwie Powiatowym w Kętrzynie wniosku o przyznanie prawa własności gospodarstwa rolnego w Małym Dworze z 30.12.1946 r.


 

poniedziałek, 30 maja 2011
Wspomnienia mojego brata o Biedaszkach Małych (1946-1950)

Brat wspomina, że kobyłka z Matejkiszek (bułanka) trafiła z rodziną do Biedaszek Małych (wówczas jeszcze Małego Dworu). Koń w czasach powojennych był bardzo cenny dlatego był pilnie strzeżony przed koniokradami. W nocy bułanka noclegowała w jednym z pustych pokoi w domu. Przez przedsionek i kuchnię wprowadzało się ją do pustego pokoju gdzie w nocy przebywała i była pod stałym nadzorem. Kobyłka była bardzo ufna i jadła z ręki jabłka a nawet cebulę. Piła mleko. Miała zaufanie, że domownicy ją nie oszukają. Kobyła z „Unrry”  nie była taka przyjazna. O wiele większa od bułanki, brat opowiadał, że nie dało się na niej jeździć. Na wiosnę  1950 r. próbowano tworzyć kołchozy (spółdzielnie produkcyjne). Mama nie chciała do niej wstąpić i rodzice postanowili przenieść się do pobliskiego miasta Kętrzyna. Oddała obsiane pola za darmo a nie chciała do kołchozu. Kobyłka została oddana/sprzedana dla osoby, która rozwoziła pocztę w Kętrzynie. Syn tej osoby już nie żyje a wnuk mieszka w Biedaszkach. Córka tej osoby wyszła za mąż za pilota. Brat pamięta też inne zdarzenie z Biedaszek. Sąsiad (Mazur) pomagał rodzicom w gospodarstwie w Biedaszkach. Pewnego razu rodzice pojechali do Kętrzyna a wspomniany sąsiad orał pole na górce po lucernie. Gleba była ciężka, oranie było bardzo utrudnione. Sąsiad katował konie, które nie mogły przeorać ziemi pługiem. Zobaczył to brat i kazał wstrzymać orkę by oszczędzić konie.

      Brat wspomina Olka Radzewicza (brata ciotecznego mojej mamy), który mieszkał razem w gospodarstwie. Miał on karabin, na sznurku. Nie strzelał z niego, nie czyścił. Czy dostał go z przydziału dla samoobrony w czasach powojennych tego brat nie wie. Olek w szafie przechowywał ubrania. Brat pamięta, że zrobił kolejnego psikusa. Pociął Olkowi na paski koszule, bo potrzebował do czegoś szmatki. Była z tego powodu draka. Brat wspominał, że Olek składał mu rower. Zamiast opon używało się gumowego węża, który przywiązywało do obręczy drutem. Widocznie po wojnie nie można było zdobyć początkowo prawdziwych opon i innych części zamiennych.
       Brat pamięta, ze na górce w polu w Biedaszkach stała poniemiecka maszyna  tzw. lokomobila. Lokomobila to maszyna parowa z kołem transmisyjnym. Była stosowana do napędu maszyn rolniczych, młócenia, orek itp. Był w niej silnik parowy a nie jak dzisiaj spalinowy lub elektryczny. Był to zespół napędowy przewoźny, stał w miejscu na polu, samodzielnie nie jeździł. Konstrukcyjnie zbliżony do małego parowozu.
       Mój brat pamięta, że po przyjeździe do Polski na początku 1946 r. mama zatrzymała się w Kętrzynie przy ul. Krótkiej (u Hilarego Mikszto, późniejszego pracownika skupu zbóż przy dworcu, był on ojcem chrzestnym mojego brata bliźniaka) zanim trafili na gospodarstwo do Małego Dworu/Biedaszek Małych. Tam w stodole była baza maszyn rolniczych (TOR), stały tam traktory tzw. Buldogi (niemieckie Lanz – Buldogi). Tylne koła były kolczaste, kierownica była drewniana. Siedzenia były na sprężynach. Brat właził na nie i huśtał się. Traktory te uruchamiane były za pomocą lut-lampy. Później baza rolnicza ze sprzętem została przeniesiona na ul. Mazurską w Kętrzynie (TOS).
       Brat wspomina wizyty u znajomego sąsiada z Matejkiszek,  Misiuna (grał on na akordeonie). Dawniej w zwyczaju były wizyty u sąsiadów, znajomych. W Matejkiszkach mieszkał na górce przy rozwidleniu dróg, przy cmentarzu. Z Biedaszek do Muławek (tam zamieszkał po wojnie) jeżdżono na skróty, bocznymi drogami.

czwartek, 24 listopada 2005
Opis mienia i gospodarstwo w Małym Dworze gmina Biedaszki

Moja mama wspólnie z tatą w okresie od dnia 7.04.1946 r. do 24.04.1950 r. użytkowała gospodarstwo rolne w Małym Dworze (Biedaszkach Małych) o powierzchni 9 ha. Na prowadzone gospodarstwo nie wydano aktu nadania i nie dokonywano szacunku gospodarstwa. Za użytkowanie gospodarstwa w Małym Dworze gm. Biedaszki wniesiono do Państwowego Funduszu Ziemi 92 q (9200 kg) żyta a opis mienia nie został wykorzystany. 

(Dane wg Wojewódzkiego Biura Geodezji z dnia 29.03.1978 r. i Referatu Rolnictwa w Kętrzynie z dnia 16.01.1950 r.)

niedziela, 24 lipca 2005
Nowy Młyn - dziś i dawniej
Za rzeką trzy tory biegły już obok siebie aż po stację Nowy Młyn. Po lewej pozostały stare magazyny i elewator z rampą kolejową. Dalej jest już budynek stacyjny z przybudówkami, otynkowany :( na zielono z ozdobnymi drewnianymi szczytami, tuż obok mała rampa towarowa. Przy niej kiedyś znajdował się zapewne szachulcowy magazyn spedycyjny. Stacja Nowy Młyn była trzykierunkowym splotem - w kierunku Kętrzyna wychodziły już tylko dwa tory linii królewieckiej. Wnioskując z szerokości równi i obu ramp, mogło tu być 4-5 torów. Obecnie jest to tylko jednotorowy "polny" przystanek, właściwie Kętrzyn-Zachód ;) Prawie żadnego ruchu, gdy dojechałem z Kętrzyna - wysiadłem oczywiście sam. Mimo tak krótkiej traski, kondziorek zdążył mi sprawdzić bilet! Chyba pracuje w systemie akordowym :) Warto też przejść odcinek Kętrzyn-Nowy Młyn na piechotę. Idziemy ścieżką prowadzącą śladem drugiego toru dawnej magistrali. Początkowo po południowej stronie, potem za łukiem po północnej obecnej linii. Na tym krótkim odcinku aż trzykrotnie przekroczymy rzekę Guber meandrującą w głębokim jarze pomiędzy wysokimi łukowymi mostami, zobaczymy także piękny kolejowy plener z obronnym kościołem św. Jerzego w tle.
wtorek, 10 maja 2005
Nowy Młyn

W latach 1420-1442 w pobliżu Kętrzyna założono młyn wodny, stanowiący domenę zaopatrującą załogę zamku kętrzyńskiego. Z czasem wokół młyna rozwinęła się wieś. Rozległy jar u spływu rzek Dajny i Gubra był w latach międzywojennych miejscem stałych przechadzek mieszkańców Kętrzyna. W pobliżu znajdują się dwa staropruskie grodziska i wały prehistoryczne. W latach 1785 i 1817 był tu jeden budynek mieszkalny. Stacja PKP w Nowym Młynie (Neumuhl) w pobliżu Biedaszek Małych należy do sołectwa Biedaszki, gminy Kętrzyn. 

poniedziałek, 09 maja 2005
Historia Biedaszek

N.(Nowydwór), niem. Gross i Klein Neuhof, wś i dobra, pow. rastemborski, st. p., tel. i kol. Rastembork, 2 klm. odl. Dobra mają 173 ha obszaru.
http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VII/299

Biedaszki (Biedasken, później Gross Neuhof). W najbliższej okolicy wsi, nad rzeką Guber odkryto pruskie grodzisko, zwane przez miejscową ludność Górą Zamkową. Pierwszy akt nadania pochodzi z 6 listopada 1558 roku. Wielki mistrz Zakonu Ludwik von Erlichschausen nadał wówczas Wernhardowi Siefferddorferowi 18 włók. Biedaszki były wtedy majątkiem na prawie magdeburskim. W 1785 roku była już to wieś licząca 17 domów, w pobliżu znajdował się folwark z 2 domami. W 1817 roku Biedaszki miały 20 domów i 145 mieszkańców, w 1939 roku żyły tu 803 osoby.
W lipcu 1945 roku Biedaszki zwane wówczas Wielkim Dworem były siedzibą gminy. Pierwszym wójtem mianowano Witolda Pakultinisa. W grudniu tegoż roku w wyniku nowego podziału administracyjnego gminę przeniesiono do Rastemborka(Ketrzyna), ale w lipcu 1946 roku przekazano ją na powrót do Wielkiego Dworu. Gminna Rada Narodowa powstała tu 30 września 1946 roku. W skład gminy wchodziło wówczas 40 miejscowości o łącznej powierzchni 9511,52 ha. Od 1954 roku Biedaszki były siedzibą Gromadzkiej Rady Narodowej. Przewodniczącymi GRN byli kolejno Aleksander i Edmund Dopierała. Na mocy uchwały z 28 czerwca 1960 roku dokonano ponownie zmiany nazwy GRN z Biedaszki na Kętrzyn.W 1950 roku powstała tu biblioteka gminna. Niedługo potem otwarto w Biedaszkach Wiejski Dom Kultury.W marcu 1953 roku utworzono Państwowy Ośrodek Maszynowy.

 

niedziela, 08 maja 2005
Trudne początki

Mama zamieszkała z rodziną w Małym Dworze koło Kętrzyna ( Rastemborka) z dniem 7 IV 1946 roku. Rozpoczęła wraz z tatą prowadzenie gospodarstwa rolnego o pow. 9 ha. Zamieszkała w dwurodzinnym budynku mieszkalnym z odrębnymi wejściami.


Biedaszki Małe, tu mieszkali rodzice w latach 1946 - 1950 (w 1. domu od lewej), 
zdjęcie wykonane od strony podwórza




Biedaszki Małe (d. Mały Dwór), dom rodzinny w latach 1946-1950), zdjęcie wykonane
od strony drogi

Początkowo na pięterku tego domu mieszkała Niemka Gorbe (Gorbowa),dawna właścicielka gospodarstwa, która później wyjechała. Do domu wchodziło się od strony drogi lub drugim wejściem od podwórza. Na dole były 3 pokoje, kuchnia, przedpokój a ponadto pomieszczenia na piętrze. Dom był podpiwniczony.
Podstawą w gospodarstwie rodziców był dobytek przywieziony przez mamę z Matejkiszek: koń, 2 krowy, 2 szt. trzody chlewnej i 3 owce. Pomoc z PUR-u w Kętrzynie była doraźna, niewielka, dwukrotnie w gotówce ( razem 900 zł ) bezpośrednio po przyjeździe i naturze w dniu 24.03.1947 r. ( norma mąki).
Razem z rodzicami zamieszkał w Małym Dworze Aleksander R. (brat cioteczny mojej mamy). Stopniowo zaczęło się gospodarowanie, uprawa ziemi, siewy, zbiory itp. 
Moi bracia Józek i Wacek podjęli w dniu 1 września 1946 r. naukę w szkole w Biedaszkach.
Józek do lutego 1946 roku uczył się w I klasie w Kajatach na Wileńszczyźnie. Dla Wacka był to w zasadzie początek nauki. Jej dyrektorem i nauczycielem była pani Jadwiga Józefowicz, która w pierwszych latach po wyzwoleniu zasłużyła się w ramach walki z analfabetyzmem. Szkoła podstawowa w Biedaszkach (wówczas Wielkim Dworze) została otwarta 1 listopada 1945 r., powstała jako jedna z pierwszych w powiecie rastemborskim. W roku szkolnym 1945/46 uczęszczało do niej 38 uczniów.
Istniała wzajemna pomoc sąsiedzka przy sezonowych pracach polowych: wykopkach, żniwach itp. Stałym dopływem pieniędzy była sprzedaż mleka uzyskiwanego od hodowanych krów. Tata odwoził je do punktu skupu, prawdopodobnie istniała w tym zakresie umowa z sąsiadami w sprawie przemiennego dowozu mleka. Mama wynajęła do pomocy w gospodarstwie i przy dzieciach młodą dziewczynę  z domu K. której rodzice mieszkali we wsi Poganówka koło Kętrzyna.
Rozpoczęło się normalne życie. Młodzi zakładali rodziny. Jednym z pierwszych slubów, na którym była mama to związek małżeński swojej siostry przyrodniej Janiny Sz. z Walerianem K. Zachowało się zdjęcie z tej uroczystości. Mama z tatą była zapraszana również na inne wesela znajomych i sąsiadów, pozostały pamiątkowe zdjęcia z tych spotkań. Charakterystyczne były w tym czasie ubiory i uczesania. Mężczyźni nosili gabardynowe spodnie, u góry bufiaste, w nogawkach u dołu wąskie, dostosowane do włożenia butów z długimi cholewami tzw. oficerek. Spodnie nazywały sie bryczesy. Na weselach przygrywali muzycy, w tym na niezastąpionych akordeonach.  W dniu 25.07.1948 roku w kętrzyńskim szpitalu powiatowym urodzili się bliźniacy: starszy o 2 godziny Jaś i ja (autor strony). Chrzest Jasia i mój miał miejsce w dniu 15 sierpnia 1948 r., odbył się w kościele parafialnym św. Katarzyny w Kętrzynie (Mały Dwór należał do wspomnianej kętrzyńskiej parafii).Ojcem chrzestnym Jasia był Hilary M. a moimi rodzicami chrzestnymi: Stanisława O. i Leon M. Od tej pory w rodzinie mamy było już czworo dzieci. 12.02.1948 r. zmarł Aleksander R., przedwczesna śmierć spowodowana była utratą zdrowia w niewoli niemieckiej, zmarł w związku z chorobą płuc. W dniu 19.01.1950 r. urodziła się pierwsza córka: Regina.W tym czasie mama z rodziną mieszkała jeszcze w Biedaszkach Małych. W domu było więc od tej chwili pięcioro dzieci: od noworodka do najstarszego Józka, który miał 12 lat. Praca przy dzieciach oraz w gospodarstwie, w polu, przy zwierzętach domowych była ponad siły, szczególnie dla mojej mamy. Dojrzewała myśl by zrezygnować z gospodarstwa w  Biedaszkach Małych, przenieść się do miasta, zamieszkać w Kętrzynie i podjąć pracę w jednym z odbudowujących się zakładów pracy. Dzień 24.04.1950 r. był ostatnim dniem prowadzenia gospodarstwa rolnego w Biedaszkach Małych przez moją mamę i tatę.

sobota, 07 maja 2005
Sołectwo Biedaszki


 Jednostka pomocnicza Urzędu Gminy Kętrzyn:

SOŁECTWO
MIEJSCOWOŚCI
SOŁTYS
ZAMIESZKAŁY
NUMER
TELEFONU
BIEDASZKI
Biedaszki
Biedaszki Małe
Nowy Młyn
Smokowo
Trzy Lipy
Ciborska
Bożena
Biedaszki751 12 90